Emeklilik denildiğinde çoğu kişi 7200 ya da 9000 prim gününü düşünse de SGK mevzuatı prim eksiği bulunan vatandaşlar için alternatif yollar sunuyor. Halk arasında “yaştan emeklilik” olarak bilinen kısmi emeklilik sistemi, özellikle uzun süre çalışamayan, sağlık sorunları yaşayan ya da iş hayatından erken kopmak zorunda kalan kişiler için önemli bir hak oluşturuyor.
Bu sistem 3600 – 4500 – 5400 gün olmak üzere üç temel eşik üzerinden uygulanıyor ve hangi modelden yararlanılacağı tamamen sigorta giriş tarihine bağlı.
8 Eylül 1999 Öncesi Sigortalılar (3600 Gün)
Kısmi emeklilikte en avantajlı grup 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanlar.
Bu kapsamdaki şartlar:
-
15 yıl sigortalılık süresi
-
3600 gün prim (yaklaşık 10 yıl)
-
Yaş şartı
Yaş kriteri kademeli uygulanıyor:
-
Kadınlar: 50 – 58 yaş aralığı
-
Erkekler: 55 – 60 yaş aralığı
Bu şartları sağlayanlar tam prim gününü dolduramasalar bile emekli aylığı almaya hak kazanabiliyor.
1999–2008 Arası Sigortalılar (4500 Gün)
8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigortalı olanlar için şartlar daha ağır.
Gerekli kriterler:
-
25 yıl sigortalılık süresi
-
4500 gün prim
-
Yaş şartı
Yaş sınırı:
-
Kadınlar: 58
-
Erkekler: 60
Prim ve yıl şartı tamamlandıktan sonra yaş haddinin dolması bekleniyor.
2008 Sonrası Sigortalılar (5400 Gün)
1 Mayıs 2008 sonrası ilk kez sigortalı olanlarda kısmi emeklilik eşiği 5400 gün.
Şartlar:
-
5400 gün prim
-
Sigorta başlangıcına göre değişen yaş haddinin doldurulması
Bu grupta yaş şartı genellikle 61–65 aralığında uygulanıyor.
Bağ-Kur’lular İçin Durum
Bağ-Kur (4B) kapsamında çalışanlar için kısmi emeklilikte genel tablo:
-
5400 prim günü
-
Kadınlarda 60 yaş
-
Erkeklerde 62 yaş
Bağ-Kur’lular için prim şartı tarih fark etmeksizin genellikle daha yüksek uygulanıyor.
Kısmi Emeklilikte Maaş Düşük Mü?
Kısmi emeklilikte bağlanan maaşlar, tam primle emekli olanlara göre yaklaşık %25–30 daha düşük hesaplanabiliyor. Ancak uygulanan en düşük emekli maaşı sistemi sayesinde kök maaşı düşük olanlar Hazine desteğiyle taban maaşa tamamlanıyor.
Bu nedenle ileri yaşta olan veya çalışamayacak durumda bulunan kişiler için kısmi emeklilik önemli bir gelir güvencesi oluşturuyor.
3600 Günle Kıdem Tazminatı Alınabilir Mi?
Evet.
8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olup 15 yıl – 3600 günü dolduran çalışanlar, SGK’dan alacakları “Kıdem Tazminatı Alabilir” yazısı ile işten ayrıldıklarında kıdem tazminatına hak kazanabiliyor.
Eksik Günler Borçlanma ile Tamamlanabilir Mi?
Eksik primler şu yollarla tamamlanabiliyor:
-
Kadınlar için doğum borçlanması
-
Erkekler için askerlik borçlanması
Bu yöntemle 3600, 4500 veya 5400 gün şartı tamamlanabiliyor.
Sonuç olarak, prim günü eksik olanlar için SGK sistemi halen alternatif yollar sunuyor. Ancak başvuru öncesi hizmet dökümünün detaylı incelenmesi ve yaş hesaplamasının doğru yapılması büyük önem taşıyor.